Biblioteka Szkolna Szkoły Podstawowej

Wszystkie materiały zamieszczone na stronie internetowej są udostępnianie na licencji CC BY-SA 4.0

Dzień języka ojczystego

2018-02-25 17:12:48, komentarzy: 0

ZASADY INTERPUNKCJI

PRZECINEK, KIEDY STAWIAĆ?

Przecinek to najpopularniejszy interpunkcyjny znak rozdzielający.

 
 

KIEDY STAWIAMY PRZECINEK?

PRZECINEK STAWIAMY, BY ODDZIELIĆ ZDANIE PODRZĘDNE OD ZDANIA NADRZĘDNEGO PRZED SPÓJNIKAMI, ZAIMKAMI, PARTYKUŁAMI WPROWADZAJĄCYMI ZDANIE PODRZĘDNE, NP.

aby, acz, aczkolwiek, albowiem, azali, aż, ażeby, bo, boć, bowiem, by, byle, byleby, chociaż, chociażby, choć, choćby, chybaby, chyba że, chyba żeby, co, cokolwiek, czy, czyj, dlaczego, dlatego, dlatego że, dokąd, dokądkolwiek, dopiero, dopiero gdy, dopóki, gdy, gdyby, gdyż, gdzie, gdziekolwiek, ile, ilekolwiek, ilekroć, ile razy, ile że, im, iż, iżby, jak, jakby, jak gdyby, jaki, jakikolwiek, jakkolwiek, jako, jakoby, jako że, jakżeby, jeśli, jeśliby, jeżeli, jeżeliby, kędy, kiedy, kiedykolwiek, kiedyż, kim, kogo, komu, kto, ktokolwiek, którędy, który, ledwie, ledwo, mimo iż, mimo że, na co, niech, nim, odkąd, o ile, po co, po czym, podczas gdy, pomimo iż, pomimo że, ponieważ, póki, przy czym, skąd, skądkolwiek, skoro, tak jak, tylko że, tym bardziej że, w miarę jak, wprzód nim, w razie gdyby, za co, zaledwie, zanim, zwłaszcza gdy, zwłaszcza jeżeli, zwłaszcza kiedy, zwłaszcza że, że, że aż, żeby.

ZAWSZE PRZED IMIESŁOWEM ZAKOŃCZONYM NA -ĄC, -ŁSZY, -WSZY.

Wyjątek stanowi:

  • wyraz wyjąwszy w znaczeniu oprócz.
  • Sytuacja, gdy imiesłów jest poprzedzony spójnikiem lub zaimkiem względnym. Można wtedy nie postawić przecinka, aby podkreślić ciągłość.

PRZECINKIEM ROZDZIELAMY ZDANIA WSPÓŁRZĘDNE BEZSPÓJNIKOWO, CZĘŚCI ZDANIA POŁĄCZONE BEZSPÓJNIKOWO.

PRZECINEK STAWIAMY PRZED SPÓJNIKAMI PRZECIWSTAWNYMI, NP.

a, ale, aliści, inaczej, jednak, jednakże, jedynie, lecz, natomiast, przecież, raczej, tylko, tylko że, tymczasem, wszakże, zaś, za to;

Ja mówię, a on do mnie.

Chciałbym, ale nie mogę.

Pracował ciężko, tymczasem efektów nie było.

PRZECINEK STAWIAMY PRZED SPÓJNIKAMI WYNIKOWYMI, NP.

więc, dlatego, toteż, to, zatem, stąd, wobec tego, skutkiem tego, wskutek tego, i (= więc, toteż), przeto, tedy;

Zdałem egzamin, więc byłem wolny.

Dotarłem do celu, zatem mogłem odpocząć.

Rozpoczął się egzamin, i zaczął wypełniać test.

PRZECINEK STAWIAMY PRZED SPÓJNIKAMI SYNONIMICZNYMI (WYJAŚNIAJĄCYMI), NP.

czyli, to jest, to znaczy, innymi słowy;

Substancja okazała się mieć wzór H2O, czyli to była woda.

PRZECINEK STAWIAMY PRZED POWTÓRZONYM SPÓJNIKIEM (JEŚLI PEŁNI IDENTYCZNĄ FUNKCJĘ), NP.

Albo to robisz, albo nie.

Ani nie mam na to czasu, ani ochoty.

PRZECINEK STAWIAMY PRZED WYRAŻENIAMI, KTÓRE MAJĄ CHARAKTER DOPOWIEDZENIA LUB UWYPUKLAJĄ WCZEŚNIEJSZE TREŚCI, NP.

chyba, ewentualnie, na przykład, nawet, prawdopodobnie, przynajmniej, raczej, taki jak;

W księgarni było wiele książek, na przykład atlasy geograficzne, słowniki, encyklopedie.

Spotkania będą cykliczne, przynajmniej raz w tygodniu.

Widziałem samochód, taki jak nasz.

PRZECINEK STAWIAMY PO WYRAZACH OZNACZAJĄCYCH KRZYK, NP.

ach, halo, hej, ho, o, oj;

Halo, kto mówi?

Ach, co za gol!

O Boże, co dalej?

PODWÓJNY PRZECINEK SŁUŻY DO WYODRĘBNIANIA:

WYRAZU, GRUPY WYRAZÓW W RAMACH JEDNEGO ZDANIA, NP.

Zimno było wtedy, pamiętam, jak na Syberii.

Wydarzyło się to, o ile się nie mylę, rok temu.

DOPOWIEDZENIA, NP.

Lubi muzykę, zwłaszcza poważną, choć ceni również bluesa.

Bezustannie tryumfuje, na przykład w ostatnich mistrzostwach, więc jest już zmęczony sukcesem.

WTRĄCENIA, NP.

bez wątpienia, bynajmniej, doprawdy, istotnie, na odwrót, naturalnie, niestety, niewątpliwie, niezawodnie, oczywiście, odwrotnie, owszem, przeciwnie, rzecz jasna, rzeczywiście, zapewne

być może, jak widać, niestety, przypuszczam, rzekłbyś, sądzę, wiadomo, zdaje się

Jestem przekonany, że nie ma sensu, doprawdy, pomagać mu.

ZDANIA PODRZĘDNEGO, RÓWNOWAŻNIKA ZDANIA OD ZDANIA NADRZĘDNEGO, NP.

Lekcje, na które jutro pójdę, będą ciekawe.

Nie chce z nikim rozmawiać, a z tobą najmniej.(drugi przecinek zastąpiony jest kropką)

WYRAŻENIA WPROWADZAJĄCEGO WYJAŚNIENIA I WYLICZENIA,

które rozpoczynają się najczęściej od czyli, to jest, to znaczy.

WYRAZY POZA ZDANIEM, NP.

inaczej, innymi słowy, krótko, słowem, ściśle, ściślej, ściśle mówiąc

WYRAZY W WOŁACZU, NP.

Czy mogłabyś, kochanie, zrobić to dla mnie?

W tej funkcji może zostać zastąpiony przez nawiasy i myślnik. (nawiasy, myślniki, przecinki)

PRZECINKA NIE STAWIAMY

PRZECINKA NIE STAWIAMY PRZED SPÓJNIKAMI ŁĄCZNYMI, NP.

i, oraz, tudzież, i zarazem, a (=i - a w funkcji łącznej)

Wyjątek stanowią połączenia spójników łącznych z przysłówkami i zaimkami, np. i to

PRZECINKA NIE STAWIAMY PRZED SPÓJNIKAMI ROZŁĄCZNYMI, NP.

lub, albo, bądź, czy

Jedziesz czy zostajesz?

To może być białe albo czarne.

Wyjątek stanowią połączenia spójników rozłącznych z przysłówkami i zaimkami, np. albo raczej, lub raczej, czy raczej, albo lepiej, lub lepiej,

PRZECINKA NIE STAWIAMY PRZED SPÓJNIKAMI WYŁĄCZAJĄCYMI:

ani, ni

Wyjątek stanowią połączenia spójników wyłączających z przysłówkami i zaimkami, np. ani też, ani nawet, czy może

PRZECINKA NIE STAWIAMY PRZED POWTÓRZONYM SPÓJNIKIEM I ZAIMKIEM WZGLĘDNYM UPODRZĘDNIAJĄCYM POPRZEDZONYM SPÓJNIKIEM ŁĄCZNYM LUB ROZŁĄCZNYM, NP.

i że, albo że, i jak, i który;

Piszą o tym, jak jest i jak powinno być.

Byłem pewien, że odwiedzi mnie albo że przynajmniej napisz list.

PRZECINKA NIE STAWIAMY W UTARTYCH ZWROTACH I FRAZEOLOGIZMACH (NIE STANOWIĄ ZDANIA POJEDYNCZEGO, ALE OKOLICZNIK), NP.

jak z bicza trzasł, kto wie co, leżeć jak ulał, nie wiadomo kiedy, nie wiedzieć po co, po raz nie wiem który, uciec gdzie pieprz rośnie, wiedzieć co w trawie piszczy;

PRZECINKA NIE STAWIAMY PRZED ZAIMKAMI WZGLĘDNYMI, POZORUJĄCYMI ZDANIE PODRZĘDNE NA KOŃCU ZDANIA:

Nie odpowiedziała mu i nie wiedział dlaczego.

Chciał pójść, ale nie miał pojęcia gdzie.

PRZECINKA NIE STAWIAMY PRZED SPÓJNIKIEM W POŁĄCZENIACH Z PARTYKUŁĄ, SPÓJNIKIEM I PRZYSŁÓWKIEM. PRZECINEK STAWIAMY WTEDY PRZED CAŁYM WYRAŻENIEM, NP.

chyba że, chyba żeby, ile że, jak gdyby, jako że, mimo że, pomimo to, pomimo że, tylko że, tym bardziej że, właśnie gdy, właśnie jak, właśnie kiedy, podczas gdy, zwłaszcza gdy, zwłaszcza jeżeli, zwłaszcza kiedy, zwłaszcza że,

dlatego iż, dlatego że, dopiero gdy, podobnie jak, potem gdy, tak aby, tak by, tak iż, tak jak, tak jakby, tak że, tak żeby, taki jak, taki sam jak, tam gdzie, tam skąd, ten sam co, teraz gdy, to co, tym bardziej iż, tym bardziej że, w miarę jak, wprzód nim, wtedy gdy, z chwilą gdy (Musisz jechać szybko, tak aby nikt cię nie dogonił.)

Wyjątek! Jeśli akcent pada na partykułę, spójnik lub wyrażenie przyimkowe lub poprzedzone są wyrazem dopiero lub właśnie, wtedy rozdzielamy je przecinkiem (Musisz jechać tak, aby nikt cię nie dogonił).

PRZECINKA NIE STAWIAMY W POŁĄCZENIU DWÓCH SPÓJNIKÓW, SPÓJNIKA I ZAIMKA WZGLĘDNEGO, ZAIMKA WZGLĘDNEGO I SPÓJNIKA, TYPU:

a choć, a gdy, a jeśli, a kiedy, a mianowicie, a ponieważ, a więc, a że, i choć, który jeśli, że aby, że gdy, że jeśli

CIEKAWOSTKA:

Czasem pominięcie lub postawienie przecinka może decydować o znaczeniu zdania:

Kto wie co by się wtedy z nim stało. (= Nikt nie wie, co by się wtedy z nim stało),

Kto wie, co by się wtedy z nim stało? (= Który z was wie, co by się wtedy z nim stało?).

« powrót

Dodaj nowy komentarz

Zwiastuny

Papierowa choinka

Proszę się częstować

Wyobraź sobie, że kto czyta, ten rządzi światem

Na jesienną szarugę najlepsza książka

Przesłanie na 2019/2020 rok

Najważniejsza

Wesołych świąt

Świeć przykładem

Ach ta wiosna

I dlatego trzeba czytać książki

I wszystko jasne

Zasypała nas wierszami

Czego chcieć więcej... może jeszcze zdrowia

Dzień dobry

Miłośnicy książek

Mamy

Tak możemy dbać o ziemię

Najważniejszy dokument

Kultura w teatrze

Wszystkiego dobrego

Przyszła

Znani twórcy słowa pisanego

Gimnastyka dla języka

Przecinki ważna rzecz

Książka to dobry pomysł

100, a nawet 200 lat

Cenne niosą dary

Wszystkiego dobrego

Ulubiony święty

Ważne prawa

Śpieszmy się kochać...

Latawce, dmuchawce

Jesień, jesień, jesień...

... dobrze, że liście kolorowe

Wakacje z książką

Prawa małych

Święto drukarza

Majowe święta

Święto książki

Kosmiczne książki

Wielkanocne wiersze

Miłej podróży w nieznane z książką

Czy już przyszła?

Dachowce i rasowe

Wszystkiego najlepszego

Zimowe zwierzaki

Serdecznie witamy

Anielsko

Świąteczny czas

Jedna z solenizantek

Wszystkiego naj

Już jest

Ach lato

Dzień drukarza

Kochamy mamy

Autoportret :)

Najważniejszy dokument

Biało- czerwoni

Święto pracy

Święto książki

Kwiaty

Radosnych świąt

Piękna mowa ojczysta

Puchatkowe mądrości

Życzeń moc

Biblioteczna choinka

Gdzie jest zima?

Po wiedzę do biblioteki

Mikołajki

Barbórka

Pierwszy pogromca koszmarnych snów

Poznaj swoje prawa

A czym dla Ciebie jest tolerancja?

Święto odzyskania niepodległości

Czym jest origami

Pamiętamy

Zielono mi

Kiedy śmieje się dziecko, śmieje się cały świat

W bibliotece wszystko gra

Świętujemy na słodko

Za oknem już jesień

Pamiętamy

Lato w bibliotece

Przyjaciel potrzebny od zaraz

Prawa małych

Dzień Mamy

Wiosna w pełni

Urodziny biblioteki

Święto róży

Pomagamy bezdomnym dzieciom

Dzień książki dla dzieci z Panem Andersenem

Wielkanocne życzenia od WOŚP

Wiosenne zwiastuny

Dzień teatru w bibliotece

Biblioteka wierszem pisana

Wiosna radosna

Dzień pisarzy

Dinozaury ciekawostki

Polub czytanie z biblioteką

Karnawał w bibliotece

Rady i porady dla rodziców

Gazetka o bezpiecznym internecie

Dzień chorego na padaczkę

dzień babci i dziadka

Gazetka o starych i nowych środkach masowego przekazu

Jan Paweł II- wystawka

Filatelistyka

i szczęśliwego Nowego Roku

Dzień księgarza

Wszystkie kolory świata

Każdy inny wszyscy równi

Andrzejki w książkach

Zimowa poezja

Prawa dziecka

Patriotyczne działania w Sejmie

Dzień Zaduszny

Stare i nowe środki masowego przekazu w bibliotece

Dzień Edukacji Narodowej

Tworzenie stron internetowych - Kreator stron WW